Donderdag 25 april jl. stond het slotdebat over een reeks onderwerpen inzake het spoor op het programma. Dit is niet de laatste keer dat we hierover spreken voor de zomer, integendeel zelfs. De Lange Termijn Agenda Spoor staat nog in de kinderschoenen en moet nog worden uitgewerkt. In genoemd debat heb ik de volgende punten in moties aan de Kamer voorgelegd.

In de afgelopen vijf maanden als woordvoerder Openbaar Vervoer & Spoor hebben mij verschillende verzoeken bereikt tot het aanleggen van een stuk spoor of het initieren van een station. Dit wordt nu voornamelijk beoordeeld door de betrokken spelers, zijnde Prorail als spoorbeheerder en (meestal) de NS als vervoerder. Op zich zijn er spelregels vastgesteld voor dergelijke nieuwe investeringen, zoals het aantal in- en uitstappers. Ik constateer echter dat de lokale overheden onvoldoende worden betrokken bij dit proces. Ik vind dat de lokale overheden nauwer moeten worden betrokken bij de besluitvorming. De komst van een station vergt een brede maatschappelijke afweging, waarbij ontwikkelingen zoals een nieuwe woonwijk of een nieuw industrieterrein moeten worden meegenomen. Dat is nu te weinig het geval. Samen met de ChristenUnie heb ik een motie ingediend waarin we een initiatief voor een station van de gemeenten Zoetermeer en Bleijswijk serieus op zijn merites onderzocht willen zien. De betreffende gemeenten hebben zelfs de benodigde gelden al rond.

Ten tweede heb ik samen met collega Duco Hoogland van de PvdA voorgesteld om een betere afstemming te realiseren m.b.t. de verschillende dienstregelingen van de NS en de andere vervoerders in de regio. Dit laat nu te wensen over zoals bijvoorbeeld in Friesland. Friese leerlingen kunnen niet eens meer op tijd op school komen met het openbaar vervoer. Ik ben voor duidelijkere regie op het spoor en vind dat staatssecretaris Mansveld zorg moet dragen voor een betere deur-tot-deur-reis voor de vervoerder door betere afstemming van de verschillende dienstregelingen op elkaar.

Tot slot heeft De Kamer in een rondetafelgesprek met verschillende spelers uit het openbaar vervoer kunnen constateren dat de Autoriteit Consument en Markt (ACM) te weinig instrumenten heeft om kordaat op te kunnen treden in conflicten tussen de NS en regionale vervoerders. De regionale spoorvervoerders zijn voor een aantal werkzaamheden afhankelijk van de grootste vervoerder: de NS. Het gaat hierbij onder andere om reizigersinformatie, gebruik van stations en het verdelen van de opbrengsten van het reizigersvervoer. Regionale vervoerders hebben naar eigen zeggen 15 tot 20 contracten nodig met de NS om hun vervoer in goede banen te leiden. Hierbij is verschil van mening over de hoogte van de prijzen en de verdeling van de opbrengsten. De rol die de ACM heeft in de Spoorwegwet is onduidelijk, waardoor de ACM te weinig wordt ingezet als scheidsrechter. Hierdoor duren conflicten soms jaren. Ik vind dat de Spoorwegwet op dit punt moet worden gewijzigd en dat er een betere geschillenbeslechting moet komen voor dergelijke conflicten. De speelruimte van de NS moet op deze wijze netjes worden ingeperkt door scherpere bevoegdheden van de scheidsrechter. Ik heb op dit punt een toezegging van de staatssecretaris.

Mijn eerste bijdrage op mijn vernieuwde website. Sinds begin november heb ik een nieuwe portefeuille: openbaar vervoer, spoor, havens, zee- en binnenvaart. Voor mij een echte droomportefeuille. Ik ben sindsdien druk bezig om me in te werken. Veel op werkbezoek, inlezen en voorbereiden op debatten over het spoor en bijvoorbeeld de Fyra. Naast mijn portefeuille zit ik in de tijdelijke parlementaire onderzoekscommissie huizenprijzen. Dit belooft een heel interessant onderzoek te worden waarvan we in april met de resultaten naar buiten zullen komen.

Eind vorig jaar hebben we de lange termijn agenda spoor, het eindrapport van de parlementaire onderzoekscommissie Spoor en de concessie van het hoofdrailnet aan de NS besproken. Komend jaar zullen de lange termijn agenda spoor en de concessie verder vorm krijgen. Het eindrapport van de commissie Spoor is actueler dan ooit. De kwaliteit van het spoor staat ter discussie. De staatssecretaris heeft de Tweede Kamer vorige week in een debat nog bezworen dat de veiligheid op het spoor niet in het geding is.